مقایسه هزینه‌های چاپ کتاب در ایران و دیگر کشورهای جهان

مقایسه هزینه‌های چاپ کتاب در ایران و دیگر کشورهای جهان چاپ کتاب یکی از مهمترین فرایندها در صنعت نشر، تحت تاثیر عوامل مختلفی می‌باشد. هزینه‌های چاپ در هر کشور و شهری با توجه به شرایط اقتصادی، اجتماعی، فناوری‌های مورد استفاده، نیرو انسانی و تامین مواد اولیه متفاوت خواهد بود. در این مقاله که توسط شرکت آرمانسا تهیه و تولید شده به هزینه چاپ کتاب در ایران با دیگر کشور‌های جهان پرداخته‌ایم و عواملی که در تعیین این هزینه‌های تاثیر خواهند داشت، مورد تحلیل قرار خواهیم داد.

1- تاثیر مواد اولیه در هزینه‌های چاپ کتاب

مواد اولیه از مولفه‌های اصلی و مهم بر هزینه چاپ کتاب خواهد بود. در ایران کاغذ از مهمترین مواد اولیه چاپ کتاب است؛ که بیشتر به صورت وارداتی تامین می‌شود. از همین رو نوسانات نرخ ارز و محدودیت‌های تجاری سبب این خواهند شد که برروی هزینه چاپ کتاب تاثیر داشته باشد. در شرایط مشابه تر مثل تحریم‌های اقتصادی، واردات کاغذ به دلیل محدودیت‌های ارزی با مشکلات جدی تری مواجه خواهد بود که همین امر سبب خواهد شد بر قیمت آن تاثیر بگذارد. علاوه براین موارد جوهر و دیگر مواد مصرفی نیز اغلب وارداتی هستند که خودشان مزید بر علت خواهند بود.

در کشورهای پیشرفته تولید کردن مواد اولیه مثل کاغذ، جوهر و مقوا بصورت عمده برای چاپ کتاب در داخل همان کشورهای صورت می‌گیرد. این کشورهای به دلیل زیرساخت‌های صنعتی و فناوری‌های نوین قاردند. مواد اولیه با کیفیت بالا و با هزینه کمتری تولید خواهند شد. این موضوع سبب می‌شود، که در کشورهای توسعه یافته مثل ایالات متحده، آلمان و ژاپن هزینه‌های چاپ کتاب معمولا کمتر از ایران باشد.

2- هزینه نیروی انسانی و تاثیر آن بر قیمت تمام شده

هزینه نیرو انسانی از دیگر عواملی است که در قیمت تمام شده چاپ کتاب تاثیرگذار خواهد بود. در ایران به دلیل شرایط اقتصادی و پایین بودن سطح دستمزدها نسبت به کشورهای توسعه یافته، هزینه نیرو انسانی بطور نسبی پایین‌تر است. این امر ممکن است، باعث کاهش برخی از هزینه‌ها در فرآیند چاپ نیز شود. با این حال در کشورهای توسعه یافته به دلیل اینکه هزینه دستمزد نیروانسانی بیشتر خواهد بودف این موضوع معمولا موجبب افزایش هزینه‌های چاپ در این کشور می‌شود.

به ویژه در صنعت نشر، استفاده از نیروانسانی برای بکار گرفتن عملیات‌های پیچیده مثل طراحی و ویرایشف گرافیک و عملیات های پس از چاپ بسیار مهم خواهند بود. در کشورهای پیشرفته به دلیل اینکه سطح مهارت نیرو انسانی بالاتر است همین امر بطور مستقیم بر کیفیت و هزینه ها نهایی چاپ نیز تاثیرگذار است؛ این تفاوت در هزینه نیروی انسانی در کشورهای مختلف، تاثیر قابل توجهی بر هزینه های تمام شده چاپ کتاب نیز دارد.

البته باید گفت در صنعت نشر، بکارگرفتن نیرو انسانی متخصص برای عملیات‌های پیچیده پس از چاپ بسیار مهم خواهد بود. در کشورهای پشرفته، سطح مهارت نیروانسانی بالاتر است و تاثیر مستقیمی بر کیفیت و هزینه‌های نهایی چاپ خواهد داشت. همین تفاوت در هزینه نیروی انسانی در کشورهای مختلف، تاثیر قابل توجهی بر هزینه‌های تمام شده چاپ کتاب دارد.

3- تجهیزات و  فناوری چاپ

در دنیای امروز فناوری چاپ بصورت گسترده در حال پیشرفت می‌باشد. و بکار گرفتن تکنولوژی‌های جدید میتواند سبب کاهش هزینه و افزایش کیفیت چاپ نیز شود. هزینه انلاین چاپ دیجیتال ، یکی از فناوری‌های نوین است که برای چاپ کتاب‌ها به ویژه در تیراژهای پایین بسیار مناسب است. از این فناوری در کشورهای توسعه یافته برای چاپ کتاب‌های کم تیراژ یا چاپ کتاب‌های شخصی سازی شده استفاده خواهد شد. چاپ دیجیتال به دلیل عدم نیاز به فرم‌های گران قیمت و پیچیده برای ناشران کوچک و نویسندگان مستقل مقرون به صرفه است.

در ایران هنوز که هنوزه بسیاری از ناشران از روش‌های سنتی مثل هزینه انلاین چاپ افست استفاده می‌کنند. البته باید گفت هزینه آن نیز بیشتر خواهد بود. و این هزینه زمانی بیشتر خواهد شد که تیراژ نیز پایین باشد. در سال‌های گذشته هزینه انلاین چاپ دیجیتال در ایران پیشرفت خوبی داشته است؛ اما با این حال هنوز هم نسبت به کشور‌های توسعه یافته و پیشرفته در زمینه استفاده از فناوری‌های نوین فاصله زیادی دارند.

4- اثرات تیراژ چاپ برروی هزینه‌های آن

تیراز چاپ یکی از عوامل مهم خواهد بود که تاثیر زیادی بر هزینه‌های چاپ کتاب دارد. یک رابطه مستقیمی وجود دارد که هرچقدر تیراژ بالاتر باشد هزینه چاپ پایین‌تر خواهد بود. البته در کشور ما (ایران) بسیاری از کتاب‌ها در تیراژ پایین چاپ می‌شود که سبب افزایش هزینه چاپ می‌شود. البته در کشورهای دیگر به دلیل اینکه تقاضا بالا است و بازار گسترده ‌ای ببرای کتاب‌ها وجود دارد معمولا ناشران قادرند کتاب‌ها را در تیراژهای بالاتری چاپ نمایند، که همین امر سبب کاهش هزینه‌های چاپ خواهد شد.

در بازارهای بزرگ کشورهای توسعه یافته کتاب با تیراژ بالاتری تولید می‌شود و همین سبب کاهش هزینه‌های چاپ کتاب خواهد شد اما در ایران به دلیل تحریم ها و محدودیت‌های بازار نشر، بسیاری از کتاب ها در تیراژ ها پایین تولید و انتشار می یابند.

5- نوسانات نرخ ارزی و تاثیرش بر هزینه‌های چاپ

نرخ ارز یکی از عوامل مهم درکشورهای در حال توسعه مثل ایران است که تاثیرات زیادی بر هزینه‌های چاپ کتاب دارد. ایران به دلیل اینکه وابستگی شدیدی به وادرات مواد اولیه مثل کاغذ، جوهر دارد مستعد تاثیرات منفی نوسانات نرخ ارزی است؛برای مثال باید بگوییم زمانیکه هزینه وادرات مواد اولیه افزایش می یابد و بطور مستقیم بر قیمت تمام شده چاپ کتاب تاثیر خواهد گذاشت.

در کشورهیا توسعه‌یافته نیز نوساتات نرخ ارز می‌تواند تاثیرگذار باشد؛ اما به دلیل تنوع تامین منابع و تولید داخلی، این تاثیر در کشورها کمتر محسوس است. به همین دلیل در این کشورها شاید هزینه چاپ کمتر تحت تاثیر تغییرات نرخ ارزی قرار بگیرد.

6- هزینه‌های حمل و نقل

هزینه‌های حمل و نقل کتاب‌ها بخش دیگری از هزینه‌های چاپ است، که معمولا نادیده گرفته می‌شود؛ در ایران به دلیل وضعیت جغرافیایی و مشکلات زیرساختی در بخش حمل و نقل، هزینه‌های توزیع کتاب بالا است. بسیاری از ناشران ایرانی برای توزیع کتاب‌های خود به‌ویژه در شهرستان‌ها با مشکلات جدی مواجه هستند که این موضوع هزینه‌های اضافی را به ناشران تحمیل می‌کند. در برخی موارد، توزیع کتاب‌ها از طریق پست یا شبکه‌های توزیع کوچک‌تر باعث می‌شود هزینه‌ها افزایش یابد.

در کشورهای پیشرفته زیرساخت حمل و نقل و توزیع کتاب بصورت گسترده تر و با کیفیت بالا وجود دارد که به کاهش هزینه‌های توزیع کمک خواهد کرد. هلاوه بر این ها پلتفرم‌های انلاین فروش کتاب نیز به کاهش هزینه‌های توزیع فیزیکی کمک کرده است و بسیاری از ناشران می‌توانند کتاب‌های خود را بصورت دیجیتال عرضه نمایند که در هزینه‌های کمتری را به همراه دارند.

7- حمایت های دولتی و سیاست های نشر

در خیلی از کشورهای توسعه یافته دولت ها از صنعت نشر حمایت‌های مالی و تسهیلات مختلفی را ارئه میکنند. این حمایت ها شامل یارانه، کمک مالی و تسهیلات برای خرید کتاب از سوی شهروندها است. در کشور ما اگرچه حمایت‌های مالی دولت در بعضی از موارد وجود دارد؛ اما این حمایت‎‌ها بطور مستمر و با شدت کمتری نسبت به کشورهای توسعه یافته خواهد بود.